Bối cảnh: Một người bạn học họ Vu, là nam, rảnh rỗi không có việc gì, gọi điện thoại muốn thử tôi, hỏi: “Trong nhà tôi có ai đến chơi vậy?”
Âm lịch: Năm Mậu Tý, tháng Mười, ngày mồng Năm, giờ Tuất.
Can chi: Năm Mậu Tý, tháng Nhâm Tuất, ngày Bính Ngọ, giờ Mậu Tuất (tuần không: Dần, Mão).
Phân tích:
Thông thường, khi luận quẻ ta xét hào động trước tiên. Nhưng trong trường hợp thời thần nhập quẻ, thì sức nhấn mạnh của thời thần quan trọng hơn hào động.
Giờ Tuất xung với hào Huynh → thời thần nhập vào hào Huynh, lại nhập vào hào năm (ứng về con đường, báo hiệu tính thời điểm). Hai hào Huynh đều chỉ ra rằng có anh chị em của anh ta đến.
Vậy chính xác là ai? Hào năm chỉ thời điểm vừa mới đến, hào ba chỉ ra nhân vật. Hào Thìn lớn hơn hào Thân → người lớn tuổi hơn đương số. Thìn và Thân một âm một dương, có thể đoán là chị gái. Quả nhiên là người chị thứ hai.
Hào Thân động hóa thành Hợi (hào Tài), Thế – Ứng tương sinh, cho thấy rõ ràng chị đến để cầu việc nhờ vả. Hào Thìn trong tháng bị phá, lại thêm thời thần xung → nhấn mạnh rằng hiện trạng của chị không tốt. Hào Huynh Thìn vốn là kho tài thủy, nay bị phá → nghĩa là không có tiền. Nhưng Thân – Tý – Thìn hợp cục, hợp cái đã phá → tức vì có sự hợp mà không còn phá, cho nên đoán là chị đến để vay tiền em trai.
Bàn rộng: Trong việc sử dụng “tứ trị” (thời, nhật, nguyệt, thái tuế), có một điểm cần làm rõ. Từ xưa đến nay đều tồn tại một sự hiểu lầm: cho rằng khi trong quẻ không có Dụng thần thì có thể đi tìm trong tứ trị. Thực tế, tứ trị chỉ là điều kiện bên ngoài, có quyền sinh khắc, chế hóa, hình xung phá hại đối với các hào trong quẻ, nhưng thành bại cuối cùng vẫn do quan hệ các hào trong quẻ quyết định, không thể coi tứ trị là Dụng thần.
Ví như một hình ảnh: các hào trong quẻ giống như một chiếc xe, còn tứ trị giống như xăng dầu. Xe không có xăng thì không chạy, nhưng nếu xe vốn dĩ đã hỏng, thì có xăng cũng không đi được.
Nếu tứ trị có Dụng thần, thì nó phản ánh một sự việc khác, không còn liên quan tới sự việc đang dự đoán. Dụng thần chỉ có thể tìm trong quẻ chủ hoặc trong hào biến từ quẻ biến, không có thì tìm ở phục thần, tuyệt đối không thể trực tiếp lấy Nhật Nguyệt làm Dụng thần. Đây là điểm nhất định cần phải lưu ý.